سیستم اطفا حریق گازی چیست؟ انواع گازها و کاربرد آن‌ها

• arrow_drop_down سیستم اطفا حریق گازی چگونه کار می‌کند؟
  اینگونه سیستم‌های اطفاء حریق با آزاد کردن غلظت گاز در یک اتاق خاص، حذف اکسیژن و خاموش کردن آتش، حریق های الکتریکی را خاموش می‌کنند. معمولاً در اتاق‌های سرور، سوئیت‌های رایانه و اتاق‌های ارتباطی از آنها استفاده می‌شود. یک سیستم سرکوب گاز از عملکردهای یکپارچه کسب‌وکار شما محافظت می‌کند.
• arrow_drop_down بهترین گاز برای اطفا حریق کدام است؟
  بهترین گزینه به نوع محیط و خطر حریق بستگی دارد. FM-200، FK-5-1-12 و IG-541 از گزینه‌های رایج برای حفاظت از فضاهای حساس هستند.
• arrow_drop_down تفاوت FM-200 و IG-541 چیست؟
  FM-200 با جذب حرارت آتش را مهار می‌کند؛ اما IG-541 با کاهش غلظت اکسیژن باعث توقف احتراق می‌شود. همچنین سیستم‌های IG معمولاً به فضای ذخیره‌سازی بیشتری نیاز دارند.
• arrow_drop_down آیا سیستم اطفا حریق گازی برای اتاق سرور مناسب است؟
  بله. عوامل پاک مانند FM-200 و FK-5-1-12 و همچنین سیستم‌های گاز بی‌اثر از گزینه‌های متداول حفاظت از اتاق سرور هستند.
• arrow_drop_down آیا گاز اطفا حریق به تجهیزات الکترونیکی آسیب می‌زند؟
  عوامل پاک و گازهای بی‌اثر رسوب جامد باقی نمی‌گذارند؛ بااین‌حال فشار تخلیه، شرایط حرارتی و مشخصات تجهیزات باید در طراحی بررسی شوند.
• arrow_drop_down آیا سیستم اطفا حریق گازی به اعلام حریق نیاز دارد؟
  بله. سیستم اتوماتیک برای تشخیص حریق، کنترل فرمان تخلیه و فعال‌سازی هشدارها به تجهیزات اعلام حریق و پنل کنترل نیاز دارد.
• arrow_drop_down آیا اتاق باید کاملاً آب‌بندی باشد؟
  در سیستم غرقه‌سازی کامل، محیط باید بتواند غلظت عامل اطفایی را برای مدت طراحی‌شده حفظ کند. تست Door Fan Test برای ارزیابی این موضوع استفاده می‌شود.

سیستم اطفا حریق گازی یکی از انواع سیستم اطفا حریق و روش‌های تخصصی مهار آتش‌سوزی در محیط‌هایی است که استفاده از آب، فوم یا پودر می‌تواند به تجهیزات و دارایی‌ها آسیب برساند. در این سیستم، عامل خاموش‌کننده به‌صورت گاز یا سیال قابل تبخیر در فضای تحت حفاظت منتشر می‌شود و با جذب حرارت یا کاهش غلظت اکسیژن، آتش را مهار می‌کند.

اتاق سرور، دیتاسنتر، اتاق کنترل، مراکز مخابراتی و تابلوهای برق از مهم‌ترین محل‌های استفاده از این سیستم هستند. انتخاب نوع گاز به حجم محیط، نوع مواد قابل اشتعال، حضور افراد و شرایط تهویه بستگی دارد.

سیستم اطفا حریق گازی چگونه کار می‌کند؟

در سیستم اتوماتیک، دتکتورهای دود یا حرارت وقوع حریق را تشخیص می‌دهند و سیگنال را به پنل کنترل ارسال می‌کنند. پس از تأیید حریق، هشدارهای صوتی و نوری فعال شده و پس از زمان تأخیر تعیین‌شده، عامل اطفایی از سیلندرها وارد شبکه لوله‌کشی و سپس از طریق نازل‌ها در محیط تخلیه می‌شود.

بسته به نوع عامل اطفایی، آتش از طریق جذب حرارت یا کاهش غلظت اکسیژن مهار می‌شود. در سیستم‌های غرقه‌سازی کامل، گاز باید به غلظت طراحی‌شده در تمام فضای حفاظت‌شده برسد و برای مدت موردنیاز باقی بماند.

مقایسه انواع گازهای اطفا حریق

انواع گازهای اطفا حریق

۱. گاز FM-200

FM-200 با نام شیمیایی HFC-227ea یک عامل اطفایی هالوکربنی است که با جذب حرارت، فرآیند احتراق را مهار می‌کند. این گاز پس از تخلیه رسوبی روی تجهیزات باقی نمی‌گذارد.

کاربردها: اتاق سرور، دیتاسنتر، اتاق برق، مراکز مخابراتی و اتاق کنترل.

مزیت: سرعت عملکرد مناسب و نیاز نسبتاً کمتر به فضای ذخیره‌سازی.

محدودیت: پتانسیل گرمایش جهانی بالا و لزوم توجه به ملاحظات زیست‌محیطی.

۲. گاز FK-5-1-12 (Novec 1230)

FK-5-1-12 عامل اطفایی هالوکربنی است که در سیلندر به‌صورت مایع ذخیره شده و هنگام تخلیه تبخیر می‌شود. این عامل با جذب حرارت، آتش را مهار می‌کند و رسوبی روی تجهیزات باقی نمی‌گذارد.

کاربردها: دیتاسنتر، اتاق سرور، مراکز کنترل و تجهیزات الکترونیکی حساس.

مزیت: پتانسیل گرمایش جهانی بسیار کمتر نسبت به FM-200.

محدودیت: هزینه تأمین، دسترسی به محصول معتبر و ملاحظات مربوط به ترکیبات فلوئوردار.

نکته: Novec 1230 نام تجاری شناخته‌شده این عامل است و هنگام خرید باید اصالت و مشخصات فنی محصول بررسی شود.

۳. گازهای بی‌اثر (Inert Gas)

این سیستم‌ها از گازهایی مانند نیتروژن و آرگون یا ترکیب آن‌ها استفاده می‌کنند. عملکرد آن‌ها بر اساس کاهش غلظت اکسیژن محیط تا سطحی است که احتراق امکان ادامه نداشته باشد.

انواع رایج عبارت‌اند از:

• IG-01: آرگون
• IG-100: نیتروژن
• IG-55: ترکیب ۵۰ درصد آرگون و ۵۰ درصد نیتروژن
• IG-541: ترکیب ۵۲ درصد نیتروژن، ۴۰ درصد آرگون و ۸ درصد دی‌اکسید کربن

کاربردها: دیتاسنترهای بزرگ، مراکز مخابراتی، اتاق کنترل و تأسیسات صنعتی.

مزیت: پایداری شیمیایی و ویژگی‌های زیست‌محیطی مطلوب.

محدودیت: فشار ذخیره‌سازی بالا، تعداد بیشتر سیلندرها و نیاز به فضای مناسب برای نگهداری تجهیزات.

۴. گاز CO2

دی‌اکسید کربن با کاهش غلظت اکسیژن، شرایط لازم برای ادامه احتراق را از بین می‌برد. این سیستم در برخی کاربردهای صنعتی و محفظه‌های تجهیزات استفاده می‌شود.

کاربردها: فضاهای صنعتی بدون حضور معمول افراد، ماشین‌آلات و برخی تجهیزات الکتریکی.

مزیت: عدم باقی گذاشتن رسوب و قابلیت استفاده در برخی سیستم‌های اطفای موضعی.

محدودیت: غلظت اطفایی CO2 برای انسان بسیار خطرناک و بالقوه کشنده است؛ بنابراین استفاده از آن در فضاهای دارای حضور افراد به‌شدت محدود و تابع الزامات ایمنی سخت‌گیرانه است.

روش‌های عملکرد سیستم اطفا حریق گازی

سیستم‌های گازی از نظر نحوه تخلیه به دو روش اصلی تقسیم می‌شوند:

۱. غرقه‌سازی کامل (Total Flooding): در این روش عامل اطفایی در کل فضای بسته تخلیه می‌شود تا غلظت طراحی‌شده در محیط ایجاد شود. این روش برای اتاق سرور، دیتاسنتر و اتاق کنترل کاربرد دارد.

۲. اطفای موضعی (Local Application): در این روش عامل اطفایی مستقیماً به سمت تجهیز یا محدوده مشخصی که احتمال حریق در آن وجود دارد هدایت می‌شود. این روش در برخی کاربردهای صنعتی مناسب است.

اجزای اصلی سیستم اطفا حریق گازی

یک سیستم اطفا حریق گازی اتوماتیک از اجزای زیر تشکیل می‌شود:

تعداد سیلندرها، ظرفیت مخازن، قطر لوله‌ها و موقعیت نازل‌ها باید بر اساس محاسبات مهندسی تعیین شوند.

نکات مهم در طراحی و اجرای سیستم اطفا حریق گازی

برای انتخاب و اجرای صحیح سیستم باید موارد زیر بررسی شوند:

• نوع خطر حریق: تجهیزات الکتریکی، مایعات قابل اشتعال و مواد جامد به بررسی‌های متفاوتی نیاز دارند.
• حجم فضای حفاظت‌شده: حجم خالص اتاق، ارتفاع، کف کاذب و سقف کاذب در محاسبه مقدار گاز مؤثر هستند.
• حضور افراد: غلظت طراحی باید با محدودیت‌های ایمنی و شرایط مواجهه افراد مطابقت داشته باشد.
• آب‌بندی محیط: در سیستم غرقه‌سازی کامل، نشت گاز از درها، کانال‌ها و بازشوها می‌تواند عملکرد سیستم را مختل کند.
• فضای سیلندرها: محل نصب باید ظرفیت کافی و دسترسی مناسب برای سرویس داشته باشد.
• طراحی لوله‌کشی و نازل‌ها: محاسبات جریان، افت فشار و توزیع عامل اطفایی باید مطابق مشخصات سازنده انجام شود.

یکی از آزمایش‌های مهم، تست یکپارچگی محفظه (Door Fan Test) است که میزان نشت هوا و توانایی محیط برای حفظ غلظت عامل اطفایی را بررسی می‌کند.

استانداردهای سیستم اطفا حریق گازی

مهم‌ترین استانداردهای مرتبط با طراحی، نصب و نگهداری این سیستم‌ها عبارت‌اند از:

• NFPA 2001: سیستم‌های اطفا حریق با عوامل پاک.
• ISO 14520: سیستم‌های اطفای حریق گازی.
• NFPA 12: سیستم‌های اطفای حریق دی‌اکسید کربن.
• NFPA 72: سیستم‌های اعلام حریق و تجهیزات کنترل و هشدار.

قیمت سیستم اطفا حریق گازی به چه عواملی بستگی دارد؟

قیمت نهایی سیستم به مشخصات هر پروژه وابسته است. مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده عبارت‌اند از:

• نوع گاز اطفایی و برند تجهیزات
• حجم فضای تحت حفاظت و مقدار گاز موردنیاز
• تعداد و ظرفیت سیلندرها
• طول و پیچیدگی لوله‌کشی
• تعداد نازل‌ها و تجهیزات کنترلی
• هزینه طراحی، نصب، تست و راه‌اندازی

نگهداری و سرویس سیستم اطفا حریق گازی

برای اطمینان از آماده‌به‌کار بودن سیستم، سرویس دوره‌ای ضروری است. مهم‌ترین اقدامات عبارت‌اند از:

• کنترل فشار یا وزن سیلندرها مطابق مشخصات سازنده
• بررسی شیرها، اتصالات و لوله‌کشی
• کنترل وضعیت نازل‌ها
• تست پنل کنترل، دتکتورها و هشدارها
• بررسی بازشوها و تغییرات فضای حفاظت‌شده
• ثبت نتایج بازرسی و سرویس

خرید و اجرای سیستم اطفا حریق گازی از رهاورد فایر

انتخاب سیستم اطفا حریق گازی باید بر اساس شرایط محیط، نوع تجهیزات و الزامات ایمنی انجام شود. محاسبه نادرست مقدار گاز یا طراحی غیراصولی لوله‌کشی و نازل‌ها می‌تواند عملکرد سیستم را مختل کند.

رهاورد فایر با ارائه تجهیزات و راهکارهای تخصصی اطفای حریق، آماده ارائه مشاوره برای انتخاب سیستم متناسب با نیاز پروژه شماست.

برای دریافت مشاوره و استعلام قیمت، مشخصات فضای تحت حفاظت و نوع تجهیزات خود را در اختیار کارشناسان رهاورد فایر قرار دهید تا به صورت کامل راهنمایی شوید.